گویای خموش

در ژانويه‌ی سال 2007، مرکز توسعه، مفاهيم و آموزه‌های وزارت دفاع انگلستان گزارشی 90 صفحه‌ای با عنوان روندهای استراتژيک جهانی، 2007 – 2036 منتشر کرد. اين گزارش حول سه «مسئله‌ی اصلی» سازمان يافته است: (1) تغيير آب‌وهوا، (2) جهانی‌شدن، و (3) نابرابری جهانی (ص. سيزده).

گزارش وزارت دفاع انگلستان از بدو انتشار بسيار مورد توجه محافل اجتماعی و سياسی و حتی روشنفکری قرار داشته است. در اين مطلب، ترجمه‌ی بخش‌هايی از گزارش که به چشم‌انداز اقتصاد سياسی جهان طی 30 سال آينده اختصاص دارد منتشر می‌شود.

آنچه در پی می آید گزارشی است که همزمان با روزنامه سرمایه در این پایگاه نیز منتشر می شود این گزارش به بررسی اردوگاه امام رضا در حاشیه شهر بم پرداخته است و روایتی از مردمان آن دیار است. درباره بم باز هم باید نوشت. این گزارش همزمان با سفرمان همراه با گروه عکاسان تهیه شد و اینک در آستانه نمایشگاه عکس گروهی بم امروز منتشر می شود.

نسخه PDF گزارش

بیش از 40ماه از زلزلهء بم مي‌گذرد و باوجود تلاش‌هاي زيادي كه انجام گرفته هنوز بم تا تبديل شدن به شهري حداقل شبيه قبل از زلزله فاصله دارد.

يك كيلومتر از كنار بهشت زهراي بم به سمت پايين، ‌درست سمت راست جاده، اردوگاه امام رضا قرار دارد. اردوگاهي كه در روزهاي اول پس از زلزله محلي براي اسكان زلزله‌زدگان بود و اينك به حاشيه‌اي در كنار شهر در حال ساخت بم تبديل شده است. مسير ورودي به اردوگاه مثل اكثر مسير‌هاي شهر بم خاكي و ناهموار است، كانكس‌ها و چادر‌ها به صورت نامنظمي در كنار هم قرار گرفته‌اند تنها چند خانهء نيمه‌ساز يا كامل وجود دارد كه در گوشه‌اي از اين شهرك قد بر افراشته... اولين چيزي كه توجه را جلب مي‌كند جمعيت زيادي از زنان، مردان و بچه‌هايي است كه در گروه‌هاي چند نفره كنار هم ايستاده يا نشسته‌اند و به‌ روبه‌رويشان خيره‌اند، گويي هيچ كدام كاري ندارند و يا حوصله و رغبتي براي كار در آن‌ها وجود ندارد. روي خاك و سنگ‌هاي شهرك سيم برقي رها شده روي زمين افتاده و امتداد سيم به يكي از چادرهاي محل سكونت اهاليرفته  است. اين سيم‌هاي سرگردان در اين شهرك زياد است و گويي كل برق‌كشي شهرك به همين شيوه انجام شده است.

بالاخره با تلاش جمعی دوستانمان در تهران نمایشگاه عکس بم امروز از هفته آینده در تهران گشایش می یابد . برای من حضور در جمع این عکاسان در نیمه اردیبهشت ماه امسال بسیار خاطره انگیز و آموزنده بود و موجب شد تا دوستان زیادی پیدا کنم . خبر برگزاری نمایشگاه را هم به نقل از دوست عزیزم حسن سربخشیان که مسئولیت این کاررا برعهده داشت می آورم . امیدوارم این کار کمکی هرچند کوچک برای بم باشد. 

آواز خوانده ايم از شهري با نخل هاي استوار و اسكلت هاي آهني نيمه تمام؛‌ شهري محصور در تپه ماهورهاي كوير؛‌ شهري كه سه سال و چهار ماه و چند روز پيش، همپاي برآمدن خورشيد، از حركت ايستاد و جايي ميان زمان متوقف شد.
اندوه، آرام آرام از ميان آوارها سربلند كرد،‌ آواز خوان، خزيد زير پوست شهر و شد جزيي از آن. زندگي كه در توقف شهر، مي رفت كه فراموش شود، با شنيدن آواز حزين اندوه، بيدار شد،‌ دويد و باليد و از نو آغاز شد.
زندگي اين روزهاي بم،‌ آواز ما است، آويخته بر ديوار هاي گالري لاله در قلب پايتخت، آينه اين روزهاي بم، با نخل هاي استوار و اسكلت هاي آهني نيمه تمام، جدالي ميان اندوه و زندگي.

نمايشگاه عکس گروهي از آثار اميد صالحی - حسين سلمانزاده - حسين فاطمی - محمد خير خواه -محسن شاهمردی - حميد صادقی - علی اکبر شير ژيان - هادی تبريزی - مژگان رمضانی - حامد عبدلی و حسن سربخشيان از تاريخ ۲۹ خرداد ماه در نگارخانه لاله تهران بر پا می گردد. اين نمايشگاه به استثنا جمعه همه روزه تا ۷ تير داير خواهد بود.

زلزله بم تنها حادثه بزرگ طبیعی نبود که ایران را در ماتم مرگ هموطنانش فرو برد. خبر حادثه که مخابره شد، کم نبودند کسانی که خاطره زلزله منجیل برايشان زنده شد.
پیش از 5 دی ماه 1382، بزرگ ترین زلزله، زمانی رخ داد که رودبار و منجیل لرزیدند و 40 هزار نفر پشت خاک را دیدند. آن زمان، خیلی ها هشدار دادند که زلزله، خشم طبیعت نیست، می توان آن را مهار کرد. کمی بیشتر از ده سال بعد، خاک نقطه ای دیگر از ایران زیر و رو شد، زمین، نفسی کشید و دوباره آرام گرفت تا فرصتی دیگر.
طی 50 سال اخیر، 14 زلزله بزرگ، ایران را لرزانده است، ازشمال شرق تا جنوب غرب و از شمال غرب تا جنوب شرق و با هر لرزش زمین، به طور ميانگين، بیش از ده هزار نفر جان خود را از دست داده اند.
بم امروز، تنها یادآور زلزله 5 دی ماه 3 سال و چهار ماه پیش نیست. ویرانه های بازمانده از زلزله سال 82، یادآور فراموشکاری ما است.
ما بعد از حادثه بویین زهرا در سال 1341، فراموش کردیم که ویرانی 200 روستا در غرب تهران، تنها هشداري به ماست كه مراقب باشيم.
از یاد بردیم که بعد از زلزله خراسان در 1347، هر شهر دیگری می تواند قربانی لرزش زمین باشد.
از ذهنمان نگذشت كه كشته شدن كمتر از ده هزار نفر در زلزله سال هاي 51 تا 56، تنها هشداري است براي حوادث خونين تر سال هاي بعد.
یادمان رفت که طبس، تنها بازمانده زیر و رو شدن طبیعی زمین نخواهد بود و سال 1357، به عنوان آخرین سال زلزله در ایران ثبت نخواهد شد.
خونين ترين حادثه سال هاي اخير در رودبار هم تكانمان نداد، كشته شدن چهل هزار نفر هم ما را بر نيانگيخت كه كاري كنيم. شايد تنها يادمان ماند كه در روزهاي نخست زلزله بم، خودمان را به خرابه ها برسانيم، مرثيه اي بسراييم و از دولت و مسئولان گله كنيم كه رسيدگي هايشان، مشكل مردم را حل نكرد.
بم امروز، حديث فراموشكاري ماست كه زلزله را حادثه اي براي نقطه اي دور از خودمان تصور مي كنيم و عادت نكرده ايم براي آنچه وقوعش طبيعي و اجتناب ناپذير است، كاري كنيم.
روزهاي آخر خرداد را، همزمان با سالگرد زلزله رودبار و منجيل، به عنوان افتتاحيه نمايشگاه بم امروز در نظر گرفتيم تا باز هم به خودمان يادآوري كنيم كه حادثه بم از رودبار و از هيچ كدام از حوادث خونين و مخرب ناشي از زلزله سال هاي اخير جدا نيست.
امروز را براي نمايش بم امروز انتخاب كرديم تا يادمان باشد كه بم، امروز يا شايد فرداي ماست. فردايي كه نمي دانيم زمين، كجا را براي لرزيدن انتخاب خواهد كرد.
راستي اگر فردا نوبت ما باشد، خانه مان و خودمان آماده پذيرايي از زلزله هستيم؟

هر بار بعد از هر زلزله بزرگ، گروهی از جوانمردان در کنار نیروهای ملی و بین المللی، تمام هم و غم خود را گذاشتند تا برای بازمانده ها کاری کنند، ویرانه ها را سامان بخشند و زندگی را دوباره به آنچه زلزله برجا گذاشته باز گردانند.
هر بار و بعد از انتشار آمار خرابی ها و کشته ها، مدیران و نویسندگان از لزوم توجه به زلزله و اهمیت آماده شدن برای آن گفته اند و نوشته اند. این که باید مقاوم بسازیم و این که اگر با همه مقاوم سازی ها زلزله خرابی پدید آورد چگونه خود را مصون بداریم.
و هر بار بعد از آخرین زلزله، گروهی یادآوری کردند که همه این ماتم ها و تذکرات را در آخرین زلزله هم گقتیم و شنیدیم و باز هم آنچنان زیستیم که پیش از آن زندگی می کردیم.

فرزانه ابراهيم زاده - حامد فرمند - سارا امت علي - حسام نراقی - هستی پود فروش -حسين سلطانزاده - سلماز نراقی و محي الدين محسني همراهان ما در اين نمايشگاهند که از همگی آنان تشکر مي کنيم.

پس از درج فراخوان عضویت در انجمن جامعه شناسی ایران ، دفتر استانی کرمان برخی از عدم آشنایی با این انجمن و فعالیتهای آن خبر داده و خواستار کسب اطلاعاتی در این زمینه بودند باطلاع کلیه علاقمندان علوم اجتماعی می رساندانجمن جامعه شناسی ایران یکی از انجمن های علمی است که با مجوز وزارت علوم ، تحقیقات و فن آوری در حوزه علوم اجتماعی فعال است و هم اکنون دکتر سعید معید فراستاد جامعه شناسی دانشگاه تهران ریاست انجمن را برعهده دارند ضمنا پایگاه انجمن به نشانی www.isa.org.irجهت اطلاع از اخبار و اطلاعیه های انجمن قابل دسترسی است . کمیته اجرایی دفتر استانی کرمان نیز با حضور خانم ها دکتر گروسی و دکتر یزدانپناه و آقای دکتر میرزایی تشکیل شده و ریاست دفتر استان کرمان بر عهده خانم دکتر گروسی می باشد. اخبار و فعالیتهای دفتر استانی کرمان علاوه بر درج در پایگاه انجمن و خبرنامه آن از طریق این پایگاه نیز قابل دسترسی خواهد بود . به منظور آگاهی بیشتر علاقمندان با اهداف و سیاستهای انجمن این موارد به نقل از پایگاه انجمن جامعه شناسی ایران درج می شود .

نكته جالبی كه شاید فقط درباره زندان كرمان صدق كند همسایگی آن با دانشگاه باشد چسبیده به زندان كرمان، آموزشكده فنی چمران قرار دارد و روبروی درب ورودی زندان ، درب ورود به ساختمان مركزی دانشگاه شهید باهنر. این قرابت نامتجانس شاید از سر اتفاق بوده و نزدیكی آنها هیچ ربطی به هم پیدا نمی كند اما این مساله را هر روز به ما یاد آور می كند كه هر چه دانشگاه بتواند حوزه نفوذ و تاثیر گذاری اش را در جامعه گسترش داده و در حقیقت به دانش و علم بهای بیشتری داده شود از تعداد زندانیان كاسته می شود . سواد هیچ یك از سارقانی كه دیروز با آنها گفتگو شد به دیپلم نمی رسید . و اكثر پدر و مادران این زندانیان نیز چنین حالتی داشتند. این بیسوادی علاوه بر ناآگاهی ،فقر ، اشتغال كاذب و عدم یادگیری مهارتهای لازم را برای آنها موجب می شود كه خود عامل مهمی در گرایش به سرقت می تواند باشد.هرچند از این نكته نباید غافل شد كه دانشگاههای ما تا رسیدن به جایگاه و نقش خود راه درازی راباید بپیمایند و همه زندانی ها الزاما بی سواد یا كم سواد نیستند و نمی توان آن را تعمیم به كل داد.

مساله مهمی كه درباره زندانیان باید در نظر داشت وضعیت خانواده های آنهاست متاسفانه به علت عدم جامع نگری ما به مسایل اجتماعی ، در هنگام وقوع جرم و صدور حكم كاری به خانواده زندانیان نداریم ، خانواده هایی كه به واسطه از دست دادن سرپرست خانواده از لحاظ اقتصادی و اجتماعی دچار مشكلات فراوانی می شوند خلاء عاطفی هم كه بین فرزندان و والدین و همچنین بین زن و شوهر ایجاد می شود خود نیز عاملی خواهد بود تا خانواده های زندانیان و به ویژه فرزندان انها از پتانسیل بالاتری برای ارتكاب جرم برخوردار باشند. خانواده زندانیان قربانی شرایطی می شوند كه خود كمترین نقش و دخالت را در بوجود آوردن آن داشته و بشترین آسیب را هم از آن می بینند. جامعه به خانواده زندانی جور دیگر نگاه می كند و به آن انواع برچسب ها می زند و دولت نیز امكان برقرای چتر حمایتی خود را از این خانواده ها ندارد تا با جمع شدن همه آن عوامل بازتولید بزه به كمترین هزینه صورت گرفته و زندان كمترین كاركرد را در جلوگیری از جرم پیدا نماید. خوشبختانه به تازگی در کشور ما هم در مباحث جامعه شناسی و حقوق بحث قربانیان آسیب های اجتماعی به میان آمده است و پژوهشهایی هم انجام گرفته اما تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم.

متاسفانه دولت و نهادهای مسئول تمایل چندانی به ارایه آمارهای واقعی از زندانیان و انواع جرایم اتفاق افتاده ندارند ضمن آنكه امكان پژوهش در این موارد با سختی و محدودیت های زیادی مواجه است و حتی كمتر به پژوهش های انجام گرفته نیز توجهی می شود – با قبول این مساله كه برخی از این پژوهش ها دچار مشكلات عدیده روشی و نظری هستند و تنها برای رفع تكلیف یا …. انجام می شوند – این امر موجب می شود تا ما كمتر بتوانیم در برنامه های پیشگیری موفق عمل كنم در حالیكه به تجربه ثابت شده است پیشگیری از وقوع جرم هزینه ها ی به مراتب كمتری دارد . ضمن آنكه گسترش میدان تحقیق و تسهیل حضور پژوهشگران مستقل این امكان را به دولتها می دهد علتهای بیشتر و مهمتری را در گرایش به ارتكاب جرایم یافته و حتی با استفاده از روش ها علم مناسب از این جرایم جلوگیری كنند. مساله ساده است و در خیلی جاها ثابت شده فقط كافیست آن را باور كنیم و به آن بها دهیم. كاری كه سالهاست فراموش كرده ایم یا خود را به فراموشی زده ایم.

امروز فرصتی شد تا برای اولین بار از زندان کرمان بازدید کنم این بازدید که به منظور پرسشگری از مجرمان سارق ۲۰-۳۰ سال بود فرصتی شد تا با زندانیان از نزدیک گفتگو کنم البته به خاطر تعهدی که به حراست اداره کل زندان ها داده ایم حق افشای انچه دیده ایم نداریم اما برای من تجربه خیلی جالب و در عین حال تلخ و دردناکی بود . دیدن و صحبت کردن با جوانانی که اکثرا معتاد بودند و به خاطر مواد - فقر یا هر مشکل دیگری دست به سرقت زده بودند و در چنگال قانون گرفتار شده بودند درداور بود. علت یابی سرقت هدف پژوهشی است که من و چند تن از دوستانم وظیفه پرسشگری آن را برعهده داشتیم و دکتر مقدس جعفری مجری و پژوهشگر طرح است . فقط بعد از دیدن زندان و زندانیان آرزو کردم پای هیچکس به این جور جاها باز نشه و دولت فکری بکنه این افراد که به نظر من معلول شرایط اجتماعی اقتصادی جامعه هستند به جای زندان مشغول تولید و آبادانی ایران باشند. روزی که شاید هیچگاه فرا نرسد و در ارمانشهر باید به جستجویش نشست.

افزایش یافتن زنان در آموزش عالی؟ مساله این نیست! (سارا شریعنی)

باطلاع کلیه فارغ التحصیلان رشته علوم اجتماعی  و گرایش های مرتبط می رساند با توجه به افتتاح دفتر استانی انجمن جامعه شناسی ایران در استان کرمان ، کمیته اجرایی دفتر از کلیه فارغ التحصیلان دوره های کارشناسی و بالاتر  جهت عضویت در انجمن دعوت به عمل می آورد . همچنین به منظور جمع آوری بانک اطلاعاتی اعضاء ، از تمامی افرادی که تاکنون به عضویت انجمن درآمده اندخواهشمند است مشخصات خود را به این دفتر ارسال نمایند.
علاقمندان می توانند جهت کسب اطلاعات بیشتر و عضویت به نشانی کرمان ، انتهای بلوار 22بهمن ، دانشگاه شهید باهنر ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، بخش علوم اجتماعی مراجعه یا با شماره تلفن های ۹-۳۲۲۰۰۴۱ داخلی ۲۳۹۱ تماس حاصل نمایند.
لازم به توضیح است فارغ التحصیلان دوره کارشناسی می توانند به عضویت وابسته و فارغ التحصیلان دوره های بالاتر به عضویت پیوسته انجمن جامعه شناسی ایران در آیند.